• تاریخ : ۲۰ام آبان ۱۳۹۶
  • موضوع : دیبا

به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا،‌ پیشینه زبان فارسی در ارمنستان به درازای تاریخی سه هزار ساله هست چنانکه تاریخ این کشور با زبان فارسی گره خورده و دست­یافتن به تاریخ و فرهنگ آن کشور، از گذر زبان فارسی امکان­پذیر هست تا آنجا که گزنفون مورخ یونانی می‌گوید،‌  در قرن پنجم میلادی زبان ایرانیان برای ارمنیان قابل فهم بوده هست. حضور ۱۴۰۰ کلمه فارسی در زبان و ادبیات ارمنی گواه ریشه­‌های عمیق روابط تاریخی، فرهنگی و رفتاری در عمق جان دو ملت هست. هر دو زبان ایرانی و ارمنی از یک ساختار زبانی هند و اروپایی هستند. اروپاییان تا نزدیک قرن بیستم زبان ارمنی را از خانواده زبان­‌های ایرانی بر می­‌شمردند، اما هاینریش هوبشمان زبان­شناس ارمنی در مقاله­‌ای با عنوان موقعیت زبان ارمنی در میان زبان­های هند و اروپایی توانست ثابت کند که زبان ارمنی مانند زبان ایرانی شاخه‌­ای متمایز از  یک زبانِ مادر هست که امروزه همه دانشمندان زبان شناسی این نظر را پذیرفته‌اند. در زمینه ایران­شناسی مورخان، دانشمندان و پژوهشگرانِ بزرگ و نامیِ ارمنی مطالعات ماندگاری درباره ایران داشته­‌اند که از جمله آنها می­‌توان به گیراگوس گاندزاکتسی، توما متسوپتسی، وارتــان آرِوِلتسی، سیمون آبارانتسی، زاکاریا سارکاواک، آراکل داوریژتسی اشاره کرد یا آثار ماندگاری مانند: تاریخ ایران اثر خاچاطور جوقایتسی، تاریخ جنگ­ها اثر آبراهام یروانتسی، جهان‌­نما اثرآنانیا شیراکاتسی نام برد.

یکی از بنیانگذاران ایرانشناسی در ارمنستان گِوُرگ دِرهوهانسیان (گورگ دبیر پالانتسی، ۱۷۳۷ـ۱۸۱۲)هست. از آثار مهم او میتوان فرهنگ فارسی به ارمنی را نام برد. اهمیت این اثر در آن هست که اطلاعات فراوانی دربارۀ اساطیر، روایات و امثال و قهرمانان حماسی ایران به دست میدهد؛ به عنوان مثال، اشعاری از شعرای نامی ایران را با حروف ارمنی آورده هست.

بعضی از ارتباطات ادبی و فرهنگی دو کشور از گذشته های دور تا امروز عبارتند از:

    • سفربعضی از شعرا بزرگ ایران، به ارمنستان ناصر خسرو، قطران تبریزی و نظامی گنجوی
    • آشنایی با فردوسی در ارمنستان تقریباً مقارن با پایان زندگی فردوسی،
    • اولین ترجمۀ یک اثر ایرانی دوران بعد از اسلام به زبان ارمنی ترجمهای از زکریای رازی هست، که اساس تألیف کتاب مخیتار هراتسی، پزشک معروف ارمنی در سدههای دوازدهم میلادی،
    • آثار سعدی نخستین بار در ۱۸۳۱م، توسط ماتئوس گامزیان، به روسی ترجمه شد. اولین ترجمۀ گلستان، که در ۱۸۵۷ در مسکو به چاپ رسید، توسط استپان نازاریانتس،ادیب ارمنی، صورت گرفت. ترجمۀ ارمنی رستم و سهراب اولین بار در ۱۸۹۳م، در ایروان، منتشر شد
    • ترجمه دوبیتی های فارسی توسط فریک بزرگترین شاعر ارمنی در قرن ۱۳
    • گئورگی نعلبندیان از ایرانشناسان نامی سدۀ بیستم ارمنستان در زمینۀ زبان فارسی وگویشهای آن و زبانهای باستانی دارای تحقیقات و تالیفات ارزشمند هست. فرهنگ فارسی ـ ارمنی، فرهنگ پهلوی ـ ارمنی و فرهنگ ارمنی ـ فارسی
    • بر اساس اسناد تاریخی در سدههای یازدهم و دوازدهم میلادی زبان فارسی در ارمنستان تدریس میشده هست.

زبان فارسی در مراکز  تحقیقاتی و آموزشی :

       دانشگاه­ها و مراکز تحقیقاتی

  1. آکادمی علوم ارمنستان:مهمترین مرجع علمی جمهوری ارمنستان محسوب می­شود که مطالعات مربوط به فرهنگ و ادبیات در شعبه «علوم اجتماعی» آن صورت می­گیرد. این اکادمی دارای ۵ شعبه و ۲۷ انستیتو و شورای علمی هست که کار بخش­های خاورشناسی، انستیتوی باستان­شناسی و مردم­شناسی، انستیتوی زبان­شناسی آچاریان، انستیتوی ادبیات آبگیان، انستیتوی هنر و دائره فلسفه و حقوق در ارتباط با تاریخ و فرهنگ ایران ارتباط دارد. دانشکدۀ خاورشناسی دانشگاه ایروان، که در ۱۹۶۸م تأسیس شد، بخش دیگری از این فرهنگستان محسوب می­‌شود. از ۱۹۴۰م، که کرسی خاصی به نام زبانشناسی شرقی در این دانشگاه تأسیس شد، مطالعات ایرانشناسی در آن صورت جدی‌تری به خود گرفت. بخش دیگر فرهنگستان علوم ارمنستان مخزن دولتی ماتناداران هست.
  2. دانشگاه دولتی ایروان:این دانشگاه در سال ۱۹۲۰ راه­اندازی شد و از همان آغاز برنامه­های تدریس زبان فارسی و تاریخ ادبیات ایران و تاریخ ایران را در دستور کار خود داشت. در اوایل دهه ۱۹۸۰ کرسی ایران­شناسی دانشکده شرق­شناسی دانشگاه دولتی ایروان به­صورت مستقل آغاز به­کار کرد. در ابتدا به حوزه آموزش زبان فارسی پرداخت اما بعد از آن به مطالعه و پژوهش ایران و فرهنگ و ادبیات روی آورد. در ابتدا گارنیک آساطوریان رئیس این کرسی و همچنین بنیانگذار و سردبیر مجلۀ علمی ایراننامه (به زبان ارمنی)، مجلۀ بینالمللی کردشناسی و ایرانشناسی (به زبان انگلیسی) بود. پس از وی ریاست این کرسی به آقای واردان وسکانیان منتقل شد که ارتباط فعالی با سفارت­خانه و رایزنی فرهنگی ایران همچنین دانشگاه گیلان دارند.
     
  3. دانشگاه هراچیا آجاریان:این دانشگاه در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی شوری سابق راه­اندازی شد و امروزه از مهم­ترین دانشگاه­های خصوصی ارمنستان در رشته علوم انسانی به­ شمار می‌رود. پس از امضای تفاهم­نامه همکاری با دانشگاه آزاد ایران و راه­‌اندازی رشته زبان ارمنی در این دانشگاه نیز رشته زبان فارسی شروع شد.
     
  4. دانشگاه داوید آنهاخت:این دانشگاه خصوصی در سال ۱۹۹۰ راه­‌اندازی شد که اولین دانشگاه منطقه شناسی در ارمنستان هست و از سال ۱۹۹۳ زبان فارسی در سه دانشکده آن (روابط بین­الملل، خبرنگاری و شرق­شناسی) به عنوان واحد اصلی به ­ویژه در گروه آموزشی ایران­شناسی تدریس می­‌شود. رشته شرق­شناسی و ایران­شناسی از سال ۱۹۹۰ در این دانشگاه تشکیل شد.
     
  5. دانشگاه لازیان:از زمان راه­‌اندازی دانشگاه در سال ۱۹۹۷ تا کنون در دانشکده شرق­شناسی زبان فارسی در دو مقطع سال اول و سال چهارم تدریس می­‌شود.
     
  6. دانشگاه فردوسی:این دانشگاه همزمان با سفر مرحوم دکتر حبیبی معاون وقت رئیس جمهور به ارمنستان افتتاح که در آن دو دانشکده شرق­شناسی و اروپاشناسی دایر شد. زبان فارسی در آن دانشگاه پس از ارمنی زبان دوم بود.

مدارس

یکی از اقدامات مهم با تلاش رایزنی فرهنگی وهمکاری بنیاد سعدی این هست که از سال تحصیلی ۱۳۹۵-۱۳۹۶ کتاب­‌های خواندن و نوشتن اول دبستان ایران به­ عنوان منبع آموزشی برای تمام مدارس ارمنستان تصویب شد.

۱٫مدرسه ۷۸ ایروان موسوم به هایراپط هایراپطیان:یکی از مهمترین مدارس زبان­های خارجی شهر ایروان هست. در آن زبان انگلیسی و روسی اجباری هست که از سال اول تدریس می­‌شود اما زبان فارسی که از سال سوم تدریس می­‌شود، به­ همراه زبان فرانسه برای دانش­ آموزان اختیاری هست. خانم نازلی مارکاریان پس از خانم ریما گریگوریان در این مدرسه به تدریس زبان فارسی در مقطع دبیرستان به­ مدت ۱۳ ساعت در هفته مشغول شدند.

۲٫ مدرسه ۲۰۰ : مدرسه ۲۰۰ از سپتامبر ۲۰۱۰ (شهریور ۱۳۸۹) هم اکنون قریب به ۶۰۰ دانش آموز مشغول فراگیری زبان و ادبیات فارسی در این مدرسه هستند و طبق قوانین آموزشی کشور ارمنستان این آموزش­ها برای پایه­‌های سوم تا نهم در نظر گرفته شده هست. کلاس­های پر جمعیت با ۴۰ ساعت آموزشی در هفته در مقاطع ابتدایی و دبیرستان، توسط خانم­ها نوشیک مهرابیان و نینا هاروطیان اداره می­‌شود. مدیر مدرسه خانم میلا خالاپیان از آموزش این زبان حمایت خوبی دارد از این رو، این مدرسه همواره نیازمند توجه و به­‌روز­رسانی مواد آموزشی و کمک آموزشی و تجهیزات کلاسی هست. نکته مهم در خصوص آموزش زبان فارسی در این مدرسه این هست که در برنامه‌های مدارس دیگر زبان فارسی به طور اختیاری قرار داده شده هست، ولی در این مدرسه به صورت اجباری و به عنوان زبان خارجی سوم دانش آموزان تدریس می­‌شود.

۳٫ مدرسه ۴۳:زبان فارسی در مقطع ابتدایی در این مدرسه توسط خانم نلی پوخاریان تدریس می‌­شود.

۴٫ مجتمع آموزشی ۱۳۵ ایروان: مجتمع آموزشی ۱۳۵ ایروان، یکی از بزرگترین مجتمع‌های آموزشی ارمنستان هست که در حال حاضر در دو شیفت کاری عهده دار ۱۶۰۰ دانش آموز هست. زبان فارسی در سال ۱۳۹۴ به زبان­های خارجی این مدرسه افزوده شده هست. انتخاب این مجتمع توسط رایزنی از این جهت صورت گرفت که اولاً تعداد دانش آموزان آن قابل توجه بود و ثانیاً مجتمع در نقطه ای از شهر قرار داشت که هیچ مرکز یا مدرسه آموزشی زبان فارسی در آن نقطه از شهر وجود ندارد ضمن اینکه در همین محل مجتمع آموزشی شهید فهمیده ایروان (مجتمع اموزشی متعلق به ایران) قرار دارد. معلم این مدرسه آقای هایکاز گئورگیان از دانشجویان دکتری شرق­شناسی و مدرس کلاس­های مسجد کبود هست که دو روز در هفته در این مدرسه به امر آموزش مشغول می باشد.

۵٫ مدرسه ۱۳۶ ایروان:بعد از حادثه آتش­سوزی، این مدرسه توسط یک خیّر ارمنی ایرانی آقای آهارونیان بازسازی شد و پس از آن زبان فارسی به­عنوان زبان دوم مدرسه اما به­صورت اختیاری در مقاطع دبیرستان و ابتدایی به­مدت ۴ ساعت در هفته توسط خانم آناهید واهانیان تدریس می­شود. این معلم توانمندی زیادی در آموزش زبان فارسی دارد. از طرف رایزنی فرهنگی نیز کلاس زبان فارسی یا کلاس ایران مجهز به تخته هوشمند شده هست که با خلاقیت معلم ایشان دانش­آموزان به­صورت قابل توجهی فعال هستند.

۶٫ مدرسه ۵۹ ایروان:از قدیمی­ترین مدارس شهر ایروان هست که بسیاری از ایرانشناسان و مدرسین کنونی زبان فارسی در این مدرسه تحصیل کرده­اند.

۷٫ مدرسه شماره ۲۷ ایروان:از سال ۱۹۹۵ آموزش زبان فارسی در این مدرسه دایر شده هست. دانش­آموزان از سال دوم تا پایان دبیرستان (سال دهم) زبان فارسی را آموزش می­بینند.

۸٫ مدرسه شماره ۱۴۹ ایروان:یکی از مدارس موفق در زمینه زبان­های خارجی که در سال ۱۹۹۲ نیز از طرف وزارت آموزش و علوم ارمنستان برگزیده شد.

۹٫ مدرسه ۶ ایروان:  این مدرسه در سال ۱۹۳۶ راه­اندازی شد. در ابتدا خانم آراکس ظهرابیان زبان فارسی را در مقطع ابتدایی در این مدرسه تدریس می­کردند که ایشان پس از ۳۵ سال آموزش زبان فارسی از مدارس ارمنستان بازنشسته شدند و معلم فعلی این مدرسه خانم آرمینه باباسیان هست. کلاس زبان فارسی در این مدرسه مجزا از سایر کلاس­هاست و تجهیزات آموزشی مناسبی برای فراگرفتن زبان فارسی در آن وجود دارد.

۱۰٫ مدرسه ۱۵۰ ایروان:در این مدرسه زبان فارسی به­ تازگی جزء زبان­های اختیاری قرار گرفته هست.

۱۱٫ مدرسه ۱۰۰ ایروان:مدت ۱۳ سال هست که زبان فارسی در این مدرسه در مقاطع ابتدایی و دبیرستان تدریس می‌­شود. معلم فعلی آن خانم مریم بوغوسیان یکی از معلمان پرتلاش و ایران­دوست هست که با ۴ یا ۵ ساعت آموزشی در هفته انگیزه فراگرفتن این زبان را بین دانش‌­آموزان افزایش می­‌دهد.

۱۲٫ دبستان و دبیرستان شماره ۳ شهر آبویان:این مدرسه در سال ۱۹۹۱ راه­اندزای شد و همزمان زبان فارسی به­عنوان زبان خارجی پس از زبان ارمنی در برنامه درسی دانش­آموزان گنجانده شد.

۱۳٫ مدرسه شماره ۶ گیومری (استان شیراک) موسوم به پوشکین: گیومری دومین شهر بزرگ ارمنستان هست که این مدرسه مهم­ترین مدرسه شهر به­شمار می­رود که پس از زلزله سال ۱۹۸۸ ارمنستان به طور تقریبی تخریب شد و با کمک دیگر کشورها بازسازی و مرمت گردید. از سال ۱۹۹۴ زبان و ادبیات فارسی به­عنوان زبان اختیاری در مقاطع تحصیلی ابتدایی در این مدرسه تدریس می­شود. خانم سیرانوش آودالیان به مدت ۸ ساعت آموزشی در هفته مدرس زبان فارسی این مدرسه هست. با حمایت رایزنی­ فرهنگی ایران این کلاس به تخته هوشمند مجهز شده هست.

۱۴٫ مدرسه شماره ۴۰ شهر گیومری:این مدرسه پس از زلزله سال ۱۹۸۸ در گیومری راه­اندازی شد و از سال ۱۹۹۴ زبان فارسی به­ عنوان زبان اختیاری در آن تدریس می‌­شود.

۱۵٫ مدرسه شماره ۴۰ شهر اچمیادزین: از سال ۱۹۹۴ زبان فارسی در این شهر تدریس می‌­شود.

۱۶٫ مدرسه روستای داشت (استان آرماویر):در سال ۱۹۹۳ زبان فارسی در تمام مقاطع تحصیلی این روستا تدریس می‌­شود.

۱۷٫ مدرسه کارپی شهر (استان آراگاتسوتن) موسوم به واهان تکیان:روستای کارپی حدود ۳۰ کیلومتری شهر ایروان واقع شده که مدرسه کارپی از مدارس بسیار قدیمی با سابقه­ای ۱۰۰ ساله هست. زبان فارسی در مقاطع ابتدایی و دبیرستان به ­مدت ۱۲ ساعت در هفته توسط خانم لنا عزیز بابرودی که ایرانی ارمنی هست تدریس می‌­شود.

۱۸٫ مدرسه شماره ۲۱ شهر وانادزور 

۱۹٫ مدرسه شماره ۵ شهر اشتارک 

۲۰٫ مدرسه روستای دوین (استان آرارات) موسوم به لئونید آزگالجیان

۲۱٫ مدرسه شماره یک آرتاشات(استان آرارات) موسوم به آرارات گولتسیان

۲۲٫ مدرسه شماره ۲ (استان کوتایک) روستای گارنی موسوم به آتوم

دوره­‌های آزاد

مسجد کبود ایروان: 

انتهای پیام/

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما