• تاریخ : ۱۳ام شهریور ۱۳۹۶
  • موضوع : دیبا

سینما به عنوان رسانه ای فراگیر و جذاب، ابزار بسیار قدرتمندی در ترویج دانش هست و حتی کشورهایی هم که قدمت چندانی ندارند، می کوشند از طریق صنعت سینما برای خود تاریخ و ریشه بسازند. پس شناساندن مشاهیر، دانشمندان، افراد برجسته و… از این راه، امری هست جهانی که علاوه بر وجه بین المللی، کمکی قابل توجه به الگوسازی نسل جوان و نوجوان همان کشور می کند.
در این خصوص هالیوود و سینمای غرب بسیار به این موضوع پرداخته و فیلم های اقتباس شده از زندگینامه بزرگان طرفداران زیادی دارد. در سینمای ایران اما، بجز چند اثر مستند، شاهد هیچ فیلم بلند داستانی ماندگاری در این باره نبوده و نیستیم.
بی شک غفلت سینمای ایران در به تصویرکشیدن زندگی مشاهیر و دانشمندانی که از نتیجه تلاش هایشان نه تنها مردم خودمان بلکه تمام مردم دنیا بهره می برند، در دراز مدت آسیبی جدی به بدنه سینما می زند که غیر قابل جبران هست.
درام اندک آثاری با محوریت مشاهیر
عبدالله باکیده نویسنده، کارگردان و تهیه کننده حمایت نهادهای دولتی را در ساخت فیلم های با محوریت مشاهیر مهم ارزیابی کرد و به جام جم گفت: فیلمسازان ما (در سینما و تلویزیون) زندگی مشاهیر علمی و فرهنگی شان را به تصویر کشیده اند، اما با این توضیح که درام های این آثار در مقایسه با آثار مشابه در سینمای جهان اندک هست. البته شاید این درام پردازی کم را بتوان به خود زندگی واقعی بزرگان ایرانی در مقایسه با بزرگان دنیا نسبت داد. در ضمن اگر قرار باشد اثر فاخر و ارزشمندی که درخور نام بزرگان کشورمان باشد، ساخته شود قطعا بخش خصوصی از عهده آن برنمی آید و این بخش دولتی هست که با حمایت های موثرش می تواند گام بزرگی در این زمینه بردارد که آن هم ظاهرا اولویت شان با فیلم هایی هست که جاذبه اش برای بیننده بیشتر هست.
او تصریح کرد: اگر قرار باشد فیلمی با محوریت زندگینامه دانشمندان، موسیقیدانان یا هنرمندان ساخته شود باید روی دراماتیزه کردن داستان آنها وقت گذاشت. گاهی هم در دراماتیزه کردن این داستان ها باید در بعضی نگرش های افراطی تغییر ایجاد کرد و به نوعی تا حد ممکن دست فیلمساز را برای بیان اندیشه های نوین باز گذاشت. در مرحله بعد باید زمینه نمایش این گونه آثار نیز فراهم باشد و صرفا ساخت آنها کافی نیست. زمینه نمایش هم به معنای تبلیغات کافی تلویزیونی و محیطی، تعداد سالن ها، چیدمان سئانس ها و… هست.
از جذابیت ها نباید غافل شد
عبدالحسن برزیده کارگردان فیلم برجسته «مزار شریف» در گفت وگو با جام جم خاطرنشان کرد: نخستین مسأله مهم برای سینماگران، مقوله اقتصاد سینماست. اقبال نسبت به ساخت فیلم هایی با محوریت زندگی دانشمندان و معرفی آنها نه تنها در سینمای ایران که در سینمای جهان کم هست.
از آن طرف در کشور ما، وقتی قرار هست راجع به این شخصیت ها فیلم ساخت حتما باید طوری از آنها صحبت کرد که مبرا از هرگونه خطا و اشتباهی هستند و صرفا در جهت اهداف و اندیشه هایشان گام برداشته اند! پرداختن به زندگی اشخاص بدون عیب و نقص و شسته رفته که هیچ تنشی در زندگی شان وجود نداشته چه جذابیتی برای مخاطب به دنبال دارد؟ به اعتقاد من باید فیلمساز در بخش هایی از فیلم خلاقیت داشته باشد و حتی از قوه تخیلش هم در جهت پیشبرد فیلم استفاده کند. در مجموع ساخت این گونه فیلم ها مشکل و بعضا دردسرساز هست و اساسا هیچ کس نمی خواهد برای خودش دردسر بسازد. شاید اگر نهادهایی که سرمایه های ملی را در اختیار دارند در ساخت این موضوعات پیشقدم شوند، این کار سهل تر شود.
تخریب مفاخر ایرانی در سینمای هالیوود
تمام جنگ ها و کشورگشایی ها که از ابتدای تاریخ تا به حال به راه افتاده بر سر جاه طلبی و گسترش مرزها بوده هست، اما امروز که دیگر سال هاست از آخرین جنگ جهانی می گذرد، جنگ دیگری در حوزه فرهنگ به راه افتاده و آن تخریب مفاخر سرزمین های دیگر هست! به عنوان مثال سینمای آمریکا فیلمی درباره ابوعلی سینا ساخته که تصویری تحریف شده از این دانشمند ایرانی را به نمایش گذاشته. «طبیب / Medicus» برگرفته از رمانی نوشته نوح گوردون با نام «The Physician» هست. تصویری که این فیلم از ابن سینا (با بازی بن کینگزلی) نشان می دهد این پزشک جهانی را تا حد یک کارآموز پزشکی پایین می آورد که در پایان با سر کشیدن زهر خودکشی می کند! صرف نظر از بعضی حب و بغض های متداول هالیوود با سینمای ایران، این پرسش مطرح می شود که سهم سینمای ایران از معرفی مشاهیر و مفاخرش به جهانیان چقدر بوده هست؟ در این باره نباید از دایره انصاف هم خارج شد و بگوییم ایرانی ها هیچ کاری درباره مفاخرشان نکرده اند که از جمله آنها می توان به مستند «قضیه بیرونی» ساخته مهناز رکنی اشاره کرد. داستانی که از خردسالی تا مرگ ابوریحان بیرونی را به تصویر می کشد، اما آیا یک مستند می تواند حق مطلب را در مورد چنین بزرگ و بزرگانی ادا کند؟
تصاویر مشاهیر غرب در سینما
بعضی از آثار ساخته شده در سینمای غرب در جهت معرفی مشاهیرشان:
«ماریا اسکلودوفسکا کوری» (با موضوع زندگی ماری کوری نخستین زن فیزیکدان و شیمیدانی که برنده جایزه نوبل شد)
«یک ذهن زیبا» (با موضوع زندگی جان فوربزنش جونیور دانشمند و ریاضیدانی که نوبل اقتصاد گرفته)
«تئوری همه چیز» (با موضوع زندگی استیفن هاوکینگ پرآوازه ترین دانشمند دهه آخر قرن بیستم)
«بازی تقلید» (با موضوع زندگی آلن تورینگ که در زمان جنگ جهانی دوم دستگاهی ویژه را برای رمزگشایی از ماشین انیگما ـ ماشین رمز گذاری روی پیام های آلمان ها ـ اختراع کرد)
«معجزه گر» (با موضوع زندگی هلن کلر نویسنده ای نابینا و ناشنوا)
ساناز قنبری

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما